تجویز سمعک در کودکان

به نام خدا

تجویز سمعک در کودکان

ادیولوژیست : افشین بلندبخش

عوارض ناشی از کم شنوایی

ناشنوا را همه می شناسند و جایگاه او در اجتماع پذیرفته شده است. ولی کم شنوا با باقیمانده شنوایی خود که برای ارتباط با سایرین کافی نیست ، کمتر شناخته شده است. کم شنوا وقتی به عنوان مخاطب قرار می گیرد ، اغلب شنیده های او برای درک گفتار کافی نبوده و در این شرایط هم خود او در رنج است و هم سایرین ممکن است نسبت به او رفتار مطلوبی نداشته باشند.

کم شنوا اغلب می پرسد: چی گفتی؟ و مخاطب ممکن است بگوید: چرا گوش نمی دهی ، حواست کجاست؟ و اگر فرد مودبی نباشد ممکن است بگوید : مگر کری ، چند دفعه بگویم.

حضور کم شنوا در جمع افرادی که از حال او باخبر نیستد برای او مشکل ساز و برای سایرین احتمالا اسباب زحمت می شود و در نهایت وی از اجتماع دوری کرده و به تدریج فردی گوشه گیر و افسرده خواهد شد.

در نزد کودکان ، کم شنوایی امری کاملا متفاوت است. یکی از مهم ترین مشکلات ناشی از کم شنوایی کودکان ، تاثیر آن بر گفتار و زبان است. البته شایان ذکر است که استفاده از برنامه های توانبخشی از جمله گفتاردرمانی و تربیت شنوایی در کنار استفاده از یک وسیله کمک شنوایی مانند سمعک ، در کاهش این اثرات و نزدیک کردن فرد به افراد طبیعی نقش قابل ملاحظه ای دارد.

میزان تاثیرکم شنوایی بر روی گفتار و زبان بستگی به عوامل زیر دارد:

1- 1- میزان کم شنوایی

2- 2- نوع کم شنوایی

3- 3- زمان شروع کم شنوایی(قبل یا بعد از سن زبان آموزی)

4- 4- زمان تشخیص کم شنوایی

5- 5-علت افت شنوایی

6- 6-فرکانسهای درگیر

7- 7- سن تجویز وسیله کمک شنوایی

8- 8- استفاده مداوم از وسیله کمک شنوایی با کارکرد مناسب

9- 9- وجود یا عدم وجود اختلالات همراه

- 10- اقدامات توانبخشی صورت گرفته برای کودک کم شنوا

به طور کلی یک کودک کم شنوا در تمام جنبه های بیانی، درکی، گفتاری و نوشتاری دچار تاخیر می باشد که با تشخیص و مداخله بهنگام و بهره گیری از روش های نوین می توان این مشکلات را تا حد زیادی کاهش داده و فرد کم شنوا را به یک فرد مستقل در جامعه تبدیل نمود.

نشانه های کم شنوایی

الف - نشانه های کم شنوایی در نوزادان و شیرخواران

بهتر است با اطلاع از شاخص های رشد شنیداری نوزادان و شیرخواران ، عدم کسب این مهارتها و یا تاخیر بیش از 6 ماه در کسب آنها را به عنوان نشانه های کم شنوایی در نظر بگیریم:

• · شیرخوار از ابتدای تولد تا 3 ماهگی

1- 1- شیرخوار با صدای بلند از جا می پرد و یا پلک می زند.

2- 2- شیرخوار با صدای بلند بیدار می شود و یا در هنگام بیداری تعجب می کند و چشما نش گشاد می شود.

3- 3- با شنیدن صدای آشنا (مادرش) آرام می شود.

4- 4- نسبت به شنیدن صدا ، با خندیدن یا صدا درآوردن پاسخ می دهد.

• · شیرخوار از 4 تا 6 ماهگی

1- 1- چشمها یا سرش را برای جستجوی منبع صدا می چرخاند.

2- 2- حتی هنگامی که شما را نمی بیند، نسبت به صدای شما عکس العمل دارد.

3- 3- از جغجغه و اسباب بازی صدادار لذت می برد.

4- 4- وقتی با او صحبت می کنید به شما می خندد.

• · شیرخوار از 7 تا 9 ماهگی

1- 1- با شنیدن اسم خودش عکس العمل نشان می دهد.

2- 2- صداها را تکرار می کند.

3- 3- برای نیازهای مختلف خود با صداهای مختلفی گریه می کند.

4- 4- به نظر می رسد که معنی کلمات ساده مثل بای بای را می فهمد.

• · شیرخوار از 10 تا 12 ماهگی

1- 1- نسبت به تغییر تن صدای شما عکس العمل دارد.

2- 2- دستورات شما را می فهمد و انجام می دهد.

3- 3- اسباب بازی را بدون آنکه به آن اشاره کنید به شما می دهد.

4- 4- صدای ساده دیگران مثل بابا و مامان را تکرار می کند.

5- 5- با صدای خود توجه شما را جلب می کند.

• · کودک از 19 تا 24 ماهگی

1- 1- تا حدود 300 کلمه را فرا می گیرد و بیان می کند.

2- 2- جملات دو و سه کلمه ای می گوید.

3- 3- به سوالات "بله" یا "نه" عکس العمل درست دارد.

در صورتی که شیرخوار یا کودک شما نسبت به شاخصهای فوق تاخیر (بیش از 6 ماه) داشت می بایست با متخصص شنوایی شناسی مشورت نمود. وجود تاخیر نسبت به این شاخصها نشانه قطعی کم شنوایی نیست ولی به عنوان مورد مشکوک قلمداد شده و باید شیرخوار یا کودک حتما آزمایش شنوایی شود. حتی اگر نوزادی در بدو تولد آزمایش شد و سالم بود، این لیست را همیشه باید در نظر داشت و هر چندوقت یکبار مرور نمود تا در صورت موارد مشکوک ، اقدامات لازم صورت پذیرد.

ب – نشانه های کم شنوایی در کودکان 2 تا 7 سال :

1- 1- عدم توجه و پاسخ نسبت به صداها.

2- 2- عدم کسب گفتار متناسب با سن که اشتباها تاخیر رشدی محاسبه می شود.

3- 3- فقدان واکنش نسبت به صدای بلند.

4- 4- عدم توانایی برای جهت یابی صدا.

5- 5- موقعی که کودک را از دور( اتاق دیگر) صدا می کنید جواب نمی دهد.

6- 6- تمایل کودک به تکرار گفته ها و اینکه دائما پس از شنیدن کلام می گوید: (چی؟؟)

7- 7- تمایل به گوش دادن تلویزیون و موسیقی با صدای بلند.

8- 8- داشتن مشکلات یادگیری و ضعف در حافظه کوتاه مدت شنیداری.

9- 9- شکایت از گوش درد یا صدای اضافه در گوش و حتی اعلام کم شنیدن.

10-نمرات ضعیف در درس دیکته و کلا" ضعف تحصیلی.

محرومیت حسی

تجویز سمعک کودکان باید قبل از 6 ماهگی انجام گیرد. به این ترتیب تا حد امکان از محرویت حسی جلوگیری شده و زمینه برای رشد زبان و گفتار فراهم می گردد. به طور کلی اهداف تجویز سمعک در کودکان با بزرگسالان تفاوت می کند. در کودکان ، سمعک به منظور تسهیل یادگیری زبان و گفتار استفاده می شود. تجویز سمعک برای نوزادان و کودکان در سنین پایین می تواند به کیفیت زندگی کودک و خانواده کمک کند و از طرف دیگر، امکان استفاده حداکثر از ساخت پذیری عصبی در دستگاه شنوایی را برای یادگیری زبان و گفتار، در اختیار کودک قرار دهد.

تجویز سمعک باید دو گوشی باشد. البته اگر کودک مدام یک سمعک را از گوشش بردارد یا شواهدی وجود داشته باشد که درک گفتار کودک با یک سمعک بهتر از دو سمعک است، باید در تجویز دو گوش تجدید نظر نمود.

ارزیابی شنوایی

قبل از تجویز سمعک، باید ارزیابی دقیقی از وضعیت شنوایی کودک انجام گیرد. آستانه های شنوایی باید در هر گوش به شکل جداگانه و تا حد امکان در فرکنسهای مجزا توسط آزمونهایی نظیر ABR و ASSR بدست آید. بعلاوه با استفاده از آزمون OAE می توان عملکرد سلولهای مویی خارجی را بررسی کرد. خوشبختانه در سالهای اخیر در اکثر زایشگاهها و بیمارستانها بر اساس مصوبه سازمان بهداشت جهانی ، نوزادان پس از تولد بلافاصله تحت ارزیابی شنوایی قرار می گیرند. در کودکان بالای 5/2 سال می توان از آزمونهای رفتاری نظیر VRA(آزمون مشوق بینایی) یا Play Audiometry و در صورت توانایی همکاری از آزمون PTA نیز استفاده نمود.

ملاحظات تجویز سمعک در کودکان

در تجویز و تنظیم سمعک کودکان، هدف اصلی شنوایی شناس باید همواره این باشد که کودک بتواند در همه موقعیتهای شنیداری مختلف (ساکت یا شلوغ) به اصوات گفتار محاوره ای هنجار یا آهسته به شکل تک گوشی و دو گوشی دسترسی کافی داشته باشد.

انتخاب سمعک در کودکان جزء اصلی ترین و حیاتی ترین بخش فرایند توانبخشی در کودکان است که این حساسیت توجه به چند حوزه را بر می انکیزد و شنوایی شناس باید تمامی این موارد را قبل از از تجویز سمعک مد نظر قرار دهد.

در کل قبل از تجویز سمعک در کودکان می بایست سن کودک ، نوع کم شنوایی ، میزان کم شنوایی ، سایر کم توانیهای همراه با کم شنوایی ، عومل تشخیصی ، نوع سمعک و برنامه های مورد استفاده در سمعک را مد نظر قرار داد.

مشخصات سمعک و قالب

سمعک کودکان ، باید تا حد امکان قابل انعطاف (Flexible ) باشد. برای مثال ، برای آنکه کودک بتواند در محیطهای پرچالش شنیداری ، از سمعک خود به خوبی استفاده کند ، استفاده از سیستمهای" اف ام "و یا وایرلس (بی سیم) ضروری است. برای اتصال سمعک به وسایل جانبی ، سمعک باید به مدار Audio Input مجهز باشد. مزیت استفاده از سمعکهای پشت گوشی نسبت به جیبی به علت عدم ایجاد نویز ناشی از برخورد میکروفون با لباس یا بدن ، بیشتر است. در موارد امکان افزایش فیدبک (سوت) می توان از سمعکهای جیبی استفاده کرد.

برخی از دلایل عملی عدم تجویز سمعکهای داخل گوشی برای کودکان عبارتند از :

1- 1- دشواری فیتینگ سمعک برای گوش با اندازه کوچک.

2- 2- رشد سریع گوش خارجی در کودکان و نیاز به تعویض پوسته (تا حدود 8 سالگی).

3- 3- عدم پوشش کم شنوایی های عمیق.

4- 4- آسیب پذیری بیشتر سمعکهای داخل گوشی.

برای استفاده از سمعکهای پشت گوشی و جیبی نیاز به ساخت قالب می باشد. استفاده از قالب نرم در کودکان، به دلیل ایجاد ناراحتی کمتر، احتمال وقوع فیدبک کمتر و نیز آسیب کمتر به گوش، مناسب تر از قالب سخت است. اندازه کوچک گوش کودکان می تواند در ساخت قالب مشکلاتی ایجاد کند. قالب می بایست به طور منظم پس از جدا نمودن از سمعک ، با صابون و آب نیمه گرم شستشو داده شود و قبل از اتصال مجدد به سمعک کاملا خشک گردد.

اهداف توانبخشی

پس از طی مراحل ارزیابی و تجویز و ارایه سمعک مناسب می بایست اهداف و استراژی های استفاده از این وسیله دنبال شود:

1- اهداف و استراژی های مناسب برای نوزادان

الف - استفاده مداوم از سمعک

ب- اطمینان از عملکرد درست سمعک

ج- دریافت حداکثرتحریک شنوایی (بدون اعوجاج)

د- آگاهی والدین از روش های آموزشی

و- واکنش کودک به صدا

2- اهداف و استرازی های مناسب برای کودکان خردسال

الف- پذیرش سمعک از جانب کودک

ب- افزایش مهارتهای شنوایی

ج- آگاهی والدین از عملکرد درست یا نادرست سمعک

د- توانایی کودک در استفاده از سمعک(گذاشتن و برداشتن سمعک ، روشن و خاموش کردن و ...)

ن- توانایی کودک در استفاده از مهارتهای ارتباطی مناسب

3- اهداف و استراژی های مناسب برای کودکان پیش دبستانی

الف- اسفاده از سمعک در شرایط مختلف (مدرسه ، تلفن ، تلویزیون ،....)

ب- پذیرش استفاده از سمعک

ج- آگاهی کودک از کم شنوایی

ادیولوژیست : افشین بلندبخش

رشت – فلکه گلسار- جنب بانک صادرات - کوچه عسگری – ساختمان ام.آر.آی

مرکز شنوایی سنجی و سمعک گلسار تماس : 33112068-013 (عصرها)

www.golsaraudiology.blogfa.com