سرگیجه وضعیتی حمله ای خوش خیم (BPPV)

سرگیجه وضعیتی حمله ای خوش خیم یا BPPV یک احساس کوتاه و شدید از چرخش و سرگیجه است که معمولاً هنگام بلند شدن از رختخواب یا چرخاندن خیلی سریع سر ایجاد می شود.

BPPV چیست؟

گاهی اوقات به اختصار به عنوان "سرگیجه وضعیتی" نامیده می شود. سرگیجه وضعیتی حمله ای خوش خیم (BPPV) که یکی از شایع ترین علل سرگیجه بوده ، یک اختلال تعادلی رایج است و با سرگیجه ناگهانی هنگام حرکت بروز می کند.

علایم BPPV

تنها علامت آن سرگیجه است که در حین یا بعد از حرکات بدن رخ می دهد. تصور کنید صبح از خواب بیدار می شوید: چشمانتان را باز می کنید و مثل همیشه شروع می کنید به بلند شدن از رختخواب، اما پس از آن ناگهان احساس می کنید اتاق در حال چرخش است. فقط برای بلند شدن از رختخواب و برداشتن چند قدم باید مبلمان و دیوارها را نگه دارید. بعد از اینکه چند دقیقه در یک وضعیت ایستادید، این احساس از بین می رود.

چرا به آن BPPV می گویند؟

اصطلاح BPPV به تفکیک دارای معانی زیر است:

Benign (خوش خیم): این وضعیت خوش خیم است، به این معنی که باعث بیماری بیشتر نمی شود.

Paroxysmal (حمله ای): شروع موقت و ناگهانی علائم یا تشدید ناگهانی.

Positional (وضعیتی): علائم زمانی رخ می دهد که وضعیت بدن تغییر می کند.

Vertigo (سرگیجه): حس چرخیدن.

در کنار هم، این بدان معناست که این یک احساس کوتاه و شدید چرخش است که هنگام بلند شدن از رختخواب یا چرخاندن خیلی سریع سر ایجاد می شود.

خبر خوب؟ اگرچه ترسناک است، اما اغلب بی ضرر است.

"کریستال های گوش داخلی از جای خود خارج می شوند"

وستیبولار در حقیقت یک بخش بسیار مهم در داخل گوش است که وظیفه برقراری تعادل در بدن را بر عهده دارد. وجود هر گونه اختلال در این بخش، میتواند تعادل شما را بر هم ریخته و زندگی شما را مختل کند.

حلزون گوش و اندام تعادلی که به سیستم دهلیزی معروف است در گوش داخلی قرار دارند. وقتی همه چیز به درستی کار میکند، سیستم دهلیزی به ما کمک میکند تا تعادل خود را حفظ کنیم، چه در حال پیادهروی، رقصیدن تانگو یا انجام حرکات سالتو باشیم.

سیستم دهلیزی از اوتریکول، ساکول و سه کانال نیم دایره تشکیل شده است. ساختارهای مختلف سیستم دهلیزی همگی به شیوه ای مشابه ساخته شده اند: آنها حاوی کریستال هایی از کربنات کلسیم هستند که در مایعی ژل مانند شناور هستند . در علوم پزشکی، این کریستال ها به عنوان اتوکونیا یا کانالیت شناخته می شوند.

سه ساختار نیم دایره ای بالای حلزون، حاوی کریستالهایی

است که هنگام حرکت سر حرکت می کنند. در BPPV این

کریستالها از جای خود کنده می شوند.

هنگامی که سر تغییر جهت می دهد، تغییر در گرانش یا سرعت، کریستال ها را در ژل به حرکت در می آورد و فشار بر گیرنده های عصبی را تغییر می دهد. هر یک از پنج ساختار سیستم دهلیزی به شیوه ای خاص جهت گیری شده اند تا بتوانیم موقعیت و حرکت سر را در تمام جهات مختلف تشخیص دهیم

گاهی اوقات، کریستال ها از ژل خارج می شوند و به فضای نامناسبی می افتند که به این حالت اصطلاحا کانالیتیازیس می گویند. هنگامی که این اتفاق می افتد، اعصابی که در مورد وضعیت بدن شما به مغز شما پیام می فرستند به طور غیر طبیعی تحریک می شوند. این اختلال دهلیزی منجر به اجساس سرگیجه یا چرخش می شود.

در اکثر موارد ، این اتفاق در کانال نیم دایره ای خلفی (پشتی) رخ می دهد.

موارد غیر معمول بیشتری در زیر آورده شده است.

چه عاملی باعث BPPV می شود؟

صدمات سر و میگرن علل اصلی شناخته شده هستند. آسیب ضربهای به سر میتواند بهطور مکانیکی کریستالها را از جای خود خارج کند. میگرن می تواند باعث اسپاسم شریان مجاور شود که می تواند بیماران را مستعد دوره های مکرر BPPV کند. به نظر می رسد یکی دیگر از عوامل ، مرتبط با افزایش سن باشد، زیرا این بیماری در افراد مسن به ویژه زنان شایع تر است.

با این حال، تقریباً در 50 درصد موارد، هیچ علت شناخته شده ای وجود ندارد.

تشخیص BPPV

اقدامات درمانی با ارزیابی پزشک در خصوص سرگیجه آغاز می شود. سپس ارزیابی هایی، مانند تست Dix-Hallpikeتوسط ادیولوژیست (شنوایی شناس ) و یا سایر ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی آموزش دیده اانجام می شود که در آن بیمار به دقت به موقعیتی هدایت می شود که باعث BPPV شده و چشم های وی را باید مستقیم یا از طریق تجهیزاتی مشاهده نمود.با بروز BPPV ، چشم های بیمار با حالت خاصی به نام نیستاگموس حرکت می کند که نشان دهنده وجود تحریک عصبی غیر طبیعی در سیستم دهلیزی است

"در طول آزمایش، بیمارانی که BPPV دارند، حرکات چشم غیرطبیعی، به نام نیستاگموس، خواهند داشت".

پس از چند دقیقه، بیمار به حالت نشسته برگشته وحرکات چشم متوقف می شود. معاینه کننده به معاینه بیمار و مشاهده هرگونه حرکت چشم ادامه می دهد.

درمان BPPV

برای بسیاری از افراد، BPPV یک تجربه ناخوشایند است که برای چند روز رخ می دهد و سپس خود به خود برطرف می شود. کریستال ها از مسیر خود خارج شده یا حل می شوند و مشکل به همان سرعتی که به وجود آمد برطرف می شود.

اما در موارد طولانی تر، می توان برای درمان از یک سری حرکات سر و بدن استفاده کرد که به آن روش های تغییر موقعیت کانال گفته می شود.

حداقل چهار تکنیک یا مانور وجود دارد که یک درمانگر می تواند از آنها استفاده کند و عبارتند از: Epley، Semont، Foster و Brandt-Daroff. این مانورها معمولاً شامل یک سری وضعیت های هدایت شده سر بوده که برای تغییر مسیر کریستال های کربنات کلسیم معلق طراحی شده اند. پزشک یا کلینیسین با توجه به احتمال بروز سرگیجه در طول مانور مراقب شما خواهد بود. قرارگیری در وضعیت های مختلف تا زمان محو سرگیجه ادامه می یابد. هنگامی که انجام تمام وضعیت ها کامل گردد، کریستال ها معمولاً از مسیر گیرنده های عصبی پاک می شوند.

از آنجایی که این وضعیت اغلب برمی گردد، پزشک یا کلینیسین ممکن است یک نسخه از تمرینات را در اختیار شما قرار می دهد تا اگر دوباره علائم را تجربه کردید، خودتان در منزل اجرا نمایید. هیچ دارویی برای درمان یا کاهش علائم وجود ندارد. این نوع سرگیجه به ندرت پیشرونده است و معمولاً به خوبی به درمان پاسخ می دهد. با این حال، مشکلات دائمی ممکن است نیاز به مداخله جراحی داشته باشد.

BPPV غیر معمول چیست؟

معمولا کانال نیم دایره خلفی اندام تعادل تحت تاثیر قرار می گیرد، اما گاهی اوقات کانال های دیگر نیز درگیر می شوند و در نتیجه انواعBPPV غیرمعمول ( ( atypical types of BPPV ایجاد می شود. اینها علائم منحصر به فردی ایجاد می کنند و برای درمان نیاز به حرکات وضعیتی متفاوتی دارند. در موارد شدیدتر، مانند ضربه به سر، تمام کانال ها تحت تأثیر قرار می گیرند.

BPPV، سرگیجه و اضطراب

اگر BPPV پایدار باشد، ممکن است فرد دچار اضطراب ناشی از حملات سرگیجه شود موارد کمی را می توان نام برد که باعث ایجاد ترسی مانند چرخیدن بدن بدون کنترل گردد. در مورد اینکه چرا اضطراب، اغلب با اختلالات دهلیزی و تعادل همراه است و در مورد آن چه باید کرد؟ گفته شده: در این شرایط، اضطراب و هراس نه تنها منطقی است، بلکه پاسخ عاطفی مناسب یک فرد نرمال است که این نوع دشواری را تجربه می کند.

آیا BPPV باعث کاهش شنوایی می شود؟

BPPV باعث کاهش شنوایی نمی شود. با این حال، اگر BPPV به دلیل تروما ایجاد شده باشد، تروما ممکن است باعث کاهش شنوایی نیز شده باشد که باید بر اساس آن ارزیابی و درمان شود. اگر شما مجموعا صدای زنگ در گوش، سرگیجه و کاهش شنوایی را تجربه می کنید، این می تواند بیماری منیر یا برخی اختلالات دیگر غیراز BPPV باشد.

اگر احساس سرگیجه کردم چه کار کنم؟

سرگیجه دلایل مختلفی داشته و BPPV تنها یکی از شرایطی است که باعث ایجاد سرگیجه چرخشی می شود. اگر دچار سرگیجه به هر شکلی هستید ( بی ثباتی، سبکی سر، احساس ضعف یا چرخش ) لطفاً با پزشک تماس بگیرید تا به تشخیص علت و تعیین بهترین روش درمان، اقدام کند.

نویسنده مقاله: جوی ویکتوری- مجله Healthy Hearing

By Joy Victory, managing editor, Healthy Hearing
Last updated on June 21st, 2022

ترجمه از:

ادیولوژیست افشین بلندبخش

مرکز شنوایی سنجی و سمعک گلسار

مرکز شنوایی سنجی و سمعک گلسار(گیلان-رشت)...